Ana Sayfa Arama Galeri Video Yazarlar
Üyelik
Üye Girişi
Kategoriler
Servisler
Namaz Vakitleri
WhatsApp
Sosyal Medya
Uygulamamızı İndir

Sahnede Yaşlanan Aktör Kedi Tekir

23 Aralık 1952’de ölen Tekir’in mezarının başına sanatçılar bir de kitabe dikti.

23 Aralık 1952’de ölen Tekir’in mezarının başına sanatçılar bir de

Yirmi iki yıl yaşayan aktör kedi Tekir, sahnede kazandığı sevgiyle bahçeye gömüldü.

(İstanbul Yerel) – Aktör kedi Tekir, 1930’da Şehir Dram Tiyatrosu’nda dünyaya geldi ve yıllarca sahnede piyeslerde rol aldı. 23 Aralık 1952’de 22 yaşında öldü; sanatçılar onu tiyatro bahçesine gömüp başına kitabe dikti.

Bir tiyatroda doğmak, alkışların arasında büyümek ve sahnede yaşlanmak, aktör kedi Tekir’in hayatıydı. Bu hayat bir oyuncuya ait değil. Tepebaşı’nda yaşamış bir kediye ait.

Aktör kedi Tekir’in hikâyesi, Reşad Ekrem Koçu’nun İstanbul Ansiklopedisi’nde birkaç satırlık küçük bir maddede saklı. Ama o birkaç satır, bir devrin tiyatro sevgisini de anlatıyor.

Biz de o maddenin peşine düştük. Eski bir gazete sayfasını açtık, Tepebaşı’nın kaybolan bahçesine kadar yürüdük. Çıkan hikâye kısa ama insanın içine dokunuyor.

Tepebaşı Sahnesinde Doğan Bir Tekir Yavrusu

Tekir yavrusu, Koçu’ya göre 1930 yılında İstanbul Şehir Dram Tiyatrosu’nda doğdu. Bu tiyatro, Tepebaşı’ndaki tarihi Dram Tiyatrosu binasıydı. Kurumun adı o yıllarda henüz Darülbedayi’ydi; 1931’de belediyeye bağlandı, 1934’ten sonra Şehir Tiyatroları adını aldı.

Tekir’in evi sıradan bir bina değildi. Dram Tiyatrosu perdelerini 20 Ocak 1916’da “Çürük Temel” oyunuyla açmıştı. Ses gazetesine göre bu sahnede 55 yılda 368 eser, tam 13.273 kez oynandı.

Kulislerde bir yavru kedinin doğması belki kimseyi şaşırtmadı. Şaşırtıcı olan, onun zamanla tiyatronun bir parçası hâline gelmesiydi.

Artistlerin Kucağında Büyüyen Aktör Kedi Tekir

Artistlerin kucağında büyüyen Tekir, Koçu’nun deyişiyle orada “terbiye görmüş” bir kediydi. Yıllar boyunca birçok piyeste, rol gerektikçe sahneye çıktı. Ansiklopediye göre rolünü her seferinde başarıyla oynadı.

Hangi oyunlarda sahneye çıktığını bilmiyoruz. Kayıtlar bu konuda sessiz. Ne Koçu ne de dönemin gazetesi oyunların adını veriyor. Ama bir kedinin, perde açıkken ışıkların altında sakince durduğunu düşünmek bile insanı gülümsetiyor.

Kulisteki hayatını ise ancak tahmin edebiliyoruz. Kesin olan, sanatçıların onu çok sevdiği. Bu sevgi, hikâyenin sonunda açıkça görülecek.

23 Aralık 1952’de Perde Son Kez Kapandı

23 Aralık 1952’de perde Tekir için son kez kapandı. Koçu’ya göre öldüğünde yirmi iki yaşındaydı. Bu, bir kedi için oldukça uzun bir ömür.

Haber ertesi gün gazeteye de yansıdı. Cumhuriyet, 24 Aralık 1952 tarihli sayısının ilk sayfasında “Aktör kedi öldü” başlığıyla kısa bir haber verdi. Habere göre Tekir, birçok piyeste sahneye çıkarılmış bir hayvandı.

Bir gazetenin ilk sayfasında bir kediye yer ayırması küçük bir ayrıntı gibi görünebilir. Ama bu satırlar, Tekir’in tiyatro çevresinin dışında da tanındığını gösteriyor.

Tiyatro Bahçesindeki Mezar ve Küçük Kitabe

Tiyatro bahçesindeki mezar, sanatçıların son vedasıydı. Koçu, Tekir’in onu çok seven sanatkârların gözyaşlarıyla bahçenin bir köşesine gömüldüğünü yazar. Cumhuriyet ise bazı sanatçıların mezarın başına bir de kitabe diktiğini haber verir.

Kitabede ne yazdığını bilmiyoruz. Taşın ne zamana kadar orada durduğu da kayıtlarda yok. Ama bir kedi için taş diken insanlar, o kedinin kendileri için ne anlama geldiğini çok iyi anlatıyor.

Koçu, maddenin altına kaynak olarak Cumhuriyet gazetesini yazmış. Tekir’in hatırası, büyük ölçüde o kısa gazete haberi sayesinde bugüne ulaştı.

Yangınlar, Otopark ve Kaybolan Tepebaşı Bahçesi

Yangınlar ve ardından gelen otopark, Tepebaşı bahçesinin kaderini değiştirdi. Şehir Tiyatroları, 7 Ocak 1970’te düzenlenen bir törenle tarihi binadan ayrıldı. Bina, 1970 ve 1971’de çıkan iki yangında büyük ölçüde yok oldu. Taşınmanın ardından binanın Tiyatro Müzesi olacağı yazılmıştı, ama bu plan hiç gerçekleşmedi.

Geriye kalan marangozhane bir süre Deneme Sahnesi olarak kullanıldı. Bellek Mekanları kaydına göre bu sahne 1983’te kapatıldı. 1984’te alan tamamen yıkıldı, yerine TRT binası ve otopark yapıldı.

Tekir’in mezarının bu süreçte ne olduğu bilinmiyor. Ulaşabildiğimiz kaynaklarda mezarın taşındığına ya da korunduğuna dair bir bilgi yok.

Kedilerin Şehri İstanbul Tekir’i Hatırlıyor mu?

Kedilerin şehri İstanbul, bugün de sokaklarını onlarla paylaşıyor. Vapur iskelelerinde, kitapçı vitrinlerinde ve cami avlularında kedilere her yerde rastlamak mümkün. Tekir ise bu sevginin sahneye taşınmış erken bir örneği gibi.

Belki Tekir’in hikâyesi de bu yüzden bu kadar tanıdık geliyor. Bu şehirde kediler yalnızca sokakta değil, insanların hayatında ve hatıralarında da yaşıyor.

23 Aralık 2026’da Tekir’in ölümünün 74. yılı dolacak. Tepebaşı’ndan geçenlerin çoğu, otoparkın ve beton binanın yerinde bir zamanlar bir tiyatro bahçesi olduğunu artık bilmiyor. Oysa o toprak, bir zamanlar sanatçıların gözyaşlarıyla uğurladığı küçük bir aktörü ağırlamıştı.

Sonuç

Aktör kedi Tekir, büyük oyuncuların gölgesinde kalmış küçük bir yıldızdı. Onu toprağa veren sanatçılar, sevginin boyla ölçülmediğini gösterdi. Yetmiş dört yıl sonra adını yeniden anmak, o sanatçıların vefasına küçük bir karşılık olabilir.

Bir dahaki Tepebaşı yolculuğunuzda bir an durun. Belki o küçük aktörü, bir zamanlar alkışların arasında dolaşan Tekir’i siz de hatırlarsınız.

En Sık Sorulan Sorular

Aktör kedi Tekir kimdir?

Tekir, 1930’da İstanbul Şehir Dram Tiyatrosu’nda doğan ve yıllarca piyeslerde sahneye çıkan bir kediydi. Reşad Ekrem Koçu’nun İstanbul Ansiklopedisi’nde kendi adına bir maddesi var.

Tekir ne zaman öldü?

Koçu’ya göre Tekir, 23 Aralık 1952’de yirmi iki yaşında öldü. Cumhuriyet gazetesi ölümünü ertesi gün ilk sayfasında duyurdu.

Tekir nereye gömüldü?

Onu seven sanatçılar Tekir’i tiyatro bahçesinin bir köşesine gömdü. Cumhuriyet’e göre mezarın başına bir de kitabe dikildi.

Tekir’in mezarı bugün duruyor mu?

Bu konuda bir bilgiye ulaşamadık. Tiyatro binası 1970 ve 1971 yangınlarında yok oldu, alan 1984’te tamamen yıkıldı.

Tepebaşı Dram Tiyatrosu’nun yerinde bugün ne var?

Eski tiyatronun ve bahçesinin bulunduğu alanda bugün TRT binası ve bir otopark yer alıyor.

Kaynakça

  • Aktör kedi öldü. (1952, 24 Aralık). Cumhuriyet, s. 1. https://egazete.cumhuriyet.com.tr/en/catalog/192/1952/12/24/1
  • Bellek Müzesi. (2022, 11 Ekim). Tepebaşı Deneme Sahnesi. Bellek Mekanları. https://mekanlar.bellekmuzesi.org/mekan/tepebasi-deneme-sahnesi/
  • Koçu, R. E. (1958). Aktör kedi Tekir. İstanbul ansiklopedisi (C. 1, s. 564). İstanbul Ansiklopedisi ve Neşriyat Kollektif Şirketi. https://archive.org/details/ansiklopedi-istanbul-ansiklopedisi