Sözler niyeti anlatır, davranışlar ise karakteri. İnsan, vaatleriyle değil; hayat boyunca bıraktığı izlerle hatırlanır.
Söz Vermek Kolay Davranışlara Yansıtmak Zor
Son zamanlarda bu cümle üzerinde çok düşünüyorum. Çünkü insanları tanıdıkça, kelimelerin ne kadar kolay; davranışların ise ne kadar zor olduğunu daha iyi anlıyorum.
Hepimizin söylemekte zorlanmadığı cümleler var.
“Yanındayım.”
“Merak etme, hallederim.”
“Değişeceğim.”
“Bir gün mutlaka yapacağım.”
“Seni anlıyorum.”
Bazen bu cümleleri söylerken gerçekten inanıyoruz onlara. Bazen de karşımızdaki insanın duymak istediği şeyleri söylüyoruz. Fakat zaman, bütün cümleleri aynı yerde buluşturuyor: Gerçekle. Çünkü sözün bir sınırı yok. İnsan, yapmak istediği her şeyi söyleyebilir. Kendini olduğundan daha iyi, daha düşünceli, daha cesur, daha ilgili gösterebilir. Ama davranışlar, insanın kendisiyle arasındaki mesafeyi kapatır.
Birinin sizi sevdiğini söylemesi güzeldir. Fakat bunu hissettiren davranışları varsa anlamlıdır. Birinin size değer verdiğini söylemesi güzeldir lakin hayatının içinde size gerçekten yer açıyorsa bu anlam kazanır. Birinin “yanındayım” demesi güzeldir. Ama asıl mesele, herkes dağıldığında kimin kaldığıdır. Belki de insanları tanımanın en gerçek yolu, söylediklerine değil, tekrar tekrar yaptıklarına bakmaktır. Çünkü davranış, çoğu zaman sözden daha dürüsttür. Sözler niyeti, davranışlar karakteri anlatır.
İnsan, belki de en çok tekrar ettiği seçimlerde kendini gösterir. Bu yüzden birini tanımak için ona ne yapacağını sormak yerine, bugüne kadar ne yaptığına bakmak yeterlidir.
Çünkü hayat, söylenenlerden çok yaşananlardan oluşuyor. Çünkü hayatın hafızası biraz acımasız. Söylediklerimizi değil, yaşattıklarımızı kaydediyor. Ve belki de büyümek biraz da bunu fark etmek demek.
Hayatın ilerleyen dönemlerinde insan şunu daha net görmeye başlıyor: Güven, söylenen sözlerle değil, zaman içinde tekrar eden davranışlarla inşa ediliyor. Çünkü bir insanın karakteri, en çok kimsenin izlemediği anlarda yaptığı seçimlerde ortaya çıkıyor.
Zor zamanlarda verilen destek, unutulmayan bir söz, beklenmedik bir anda gösterilen vefa ya da hiçbir çıkar beklemeden uzatılan bir yardım eli; uzun konuşmalardan çok daha güçlü bir iz bırakıyor.
İnsanların gerçek yüzünü anlamamızı sağlayan şey çoğu zaman söyledikleri değil, alışkanlık hâline getirdikleri davranışları oluyor.
Bu nedenle hayatta en çok hayal kırıklığı yaratan şeylerden biri, sözlerle eylemler arasındaki mesafenin büyümesidir. Bir insanın anlattığı kişi ile yaşattığı kişi farklı olduğunda, zamanla kelimeler değerini kaybetmeye başlar.
Çünkü samimiyet yalnızca ne söylendiğinde değil, söylenenin ne kadar yaşandığında saklıdır. İnsanlar mükemmel olmak zorunda değildir; hata yapabilir, eksik kalabilir, bazen sözünü tutamayabilir. Ancak karakteri belirleyen şey, kusursuzluk değil, tutarlılıktır.
Aslında ilişkilerin sağlamlığı da büyük ölçüde bu tutarlılığa dayanır. Dostluklar, sevgiler ve aile bağları; verilen büyük sözlerden çok küçük ama sürekli davranışlarla ayakta kalır.
Bir mesajı hatırlamak, zor bir günde yanında olmak, ihtiyaç duyduğunda aramak ya da yalnızca dinlemeyi bilmek… Bunlar dışarıdan küçük görünen ama insanların hafızasında derin izler bırakan davranışlardır. Çünkü çoğu insan ne duyduğunu zamanla unutabilir, fakat ona nasıl hissettirildiğini kolay kolay unutmaz.
Bununla birlikte, davranışların önemini fark etmek yalnızca çevremizdeki insanları daha doğru değerlendirmemizi sağlamaz.
Aynı zamanda kendi hayatımıza daha dürüst bakmamıza da yardımcı olur. Hepimizin olmak istediği bir insan vardır ve hepimiz zaman zaman o insanı anlatan cümleler kurarız.
“Yanındayım.”
“Merak etme, hallederim.”
“Değişeceğim.”
“Bir gün mutlaka yapacağım.”
“Seni anlıyorum.”
Ancak asıl soru şudur: Günlük seçimlerimiz, anlatmak istediğimiz insanı ne kadar yansıtıyor?
Çünkü karakter, büyük hedeflerde değil, her gün tekrarlanan küçük kararların toplamında şekillenir.
Belki de insanın olgunlaşması, başkalarının sözlerinden etkilenmeyi bırakıp davranışların dilini okumayı öğrenmesiyle başlar. Bu bakış açısı, hem ilişkilerde hem de kişisel gelişimde daha gerçekçi bir duruş kazandırır.
Sonunda geriye kalan şey vaatler değil, yaşanmışlıkların bıraktığı izlerdir. Çünkü hayat, söylenen güzel cümleleri bir süre sonra unutur; fakat o cümlelerin arkasını dolduran davranışları uzun yıllar boyunca hatırlamaya devam eder. Bu yüzden insanı tanımlayan şey, ne olacağını söylediği değil, her gün ne olmayı seçtiğidir.
İnsanları söyledikleriyle değil, davranışlarıyla değerlendirmeyi öğrenmek…
Ama yalnızca başkalarını değil, kendimizi de. Çünkü bu cümle aslında başkalarına bakmak için olduğu kadar kendimize bakmak için de önemli:
Ben söylediğim kişi miyim, yoksa yaptığım kişi mi? Belki de insanın kendisine sorabileceği en dürüst sorulardan biri bu. Çünkü sonunda hepimiz söylediğimiz güzel cümlelerle değil, o cümlelerin arkasında bıraktığımız izlerle hatırlanacağız.